Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы. Медицина
Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы. Медицина
e-ISSN 1694-8831
DOI: 10.52754/16948831
Макала тапшыруу

Макала

Макаланы жүктөө

2-типтеги кант диабети менен ооругандардын жүрөк жетишсиздигин диагностикалоого жана дарылоого заманбап ыкмалар

Ансар Баширов

Кабыл алынган убакыт 20.02.2025, Түзөтүлгөн 12.05.2025, Кабыл алынган 16.06.2025

Аннотация

Иштин максаты патогенезин, текшерүү ыкмаларын жана терапиянын эффективдүүлүгүн талдоонун негизинде 2-типтеги кант диабети (КД) менен ооруган бейтаптарда өнөкөт жүрөк жетишсиздигинин (ӨЖЖ) диагностикасына жана дарылоосуна карата системалуу чектөөлөрдү аныктоо болгон. Теоретикалык мамиленин алкагында 2 типтеги КДКнын клиникалык, патофизиологиялык жана уюштуруучулук моделдери диагностикалык алгоритмдерди, терапиялык стратегияларды жана саламаттыкты сактоонун ар кандай улуттук системаларынын статистикалык маалыматтарын кийинки салыштыруу менен реконструкцияланган жана алдыңкы патогенетикалык механизмдерге эксперттик баа берилген. Теориялык талдоо 2-тип кант диабетинде ӨЖЖ өнүгүшү диабеттик кардиомиопатиянын, микроваскулярдык ишемиялардын жана өнөкөт сезгенүүнүн биргелешкен таасири менен аныкталганын аныктады. Эжекциялык фракцияны (ЭФ) баалоого негизделген диагностикалык алгоритмдер жыйрылышы функциясы сакталган пациенттерде чектелген сезгичтикти көрсөттү, алардын үлүшү 60-70 % га жетти. Эрте диагностиканын эң маалыматтуу ыкмалары болуп ткандардын доплер эхокардиографиясы жана фиброздун жана ашыкча жүктөмдүн биомаркерлерин аныктоо, анын ичинде натриуретикалык пептиддер, шишиктин эрүүчү рецепторлорун басуу-2 жана галектин-3 таанылды. 2-типтеги кант диабети менен ооруган бейтаптарда ӨЖЖ дарылоодо эң чоң далилдүү эффективдүүлүк төрт класстагы дары-дармектерди айкалыштыруу менен көрсөтүлдү: ангиотензинди айландыруучу фермент ингибиторлору, β-блокаторлор, минералокортикоиддик рецепторлордун антагонисттери жана натрий-глюкозанын ингибиторлору (SLT2 типтеги ингибиторлору). Негизги дары-дармек терапиясын камтууда олуттуу айырмачылыктар аныкталды: АКШда пациенттердин 78 %ке чейинкиси комбинацияланган терапияны алышкан, ал эми Казакстанда 45 %тен аз болгон. Бул карама-каршылыктар өлүмдүн көрсөткүчүндө да чагылдырылган: АКШда 100 000 калкка 66,2 учур, Казакстандын айрым аймактарында бул көрсөткүчтүн олуттуу өсүшү. Алынган натыйжалар диагноздун тактыгын жогорулатууга, терапияны индивидуалдаштырууга жана жүрөк-кан тамыр ооруларынан өлүмдү кыскартууга мүмкүндүк берген комбинирленген патологиянын фенотиптик өзгөчөлүктөрүн эске алуу менен клиникалык протоколдорду адаптациялоо зарылдыгын негиздеди


Негизги сөздөр:

миокард; зат алмашуунун коштолгон оорулары; ишемия; диастоликалык дисфункция; инсулин; чыгаруу фракциясы

https://doi.org/10.52754/16948645_2025_4(1)_8

Алуу булагы Том 4, № 1, 2025

Барактар 8-20

Колдонулган булактар Цитаталоо

Колдонулган булактар

  1. Zhakhina G, Gusmanov A, Sakko Y, Yerdessov S, Salustri A, Abbay A, et al. Heart failure burden in Kazakhstan among adults: Data from Unified National Electronic Healthcare System 2014-19. Eur J Public Health. 2025;35(3):463–9. DOI: 10.1093/eurpub/ckaf049
  2. Jumagazieva O, Qumar AB, Faizullina K, Akhtayeva N, Akhmetzhan AD, Brimzhanova M, et al. Trends in incidence and mortality from diseases included in disease management programs: Diabetes mellitus, arterial hypertension, chronic heart failure. Sci Healthcare. 2024;26(4):31–8. DOI: 10.34689/SH.2024.26.4.004
  3. Resolution of the Government of the Republic of Kazakhstan No. 945 “On Approval of the Concept of Health Care Development of the Republic of Kazakhstan until 2026” [Internet]. 2022 November 24 [cited 2025 July 10]. Available from: https://adilet.zan.kz/rus/docs/P2200000945
  4. Kakhramonovna A, Karimovna H, Esanmurodova N, Dadaxon A, Raximov B, Igamberdiyevna Y, et al. Prevalence and management patterns of type 2 diabetes associated cardiovascular complications. Rev Latinoam Hipert. 2025;20(4):261–6. DOI: 10.5281/zenodo.15363880
  5. Ceriello A, Catrinoiu D, Chandramouli C, Cosentino F, Dombrowsky AC, Itzhak B, et al. Heart failure in type 2 diabetes: Current perspectives on screening, diagnosis and management. Cardiovasc Diabetol. 2021;20(1):218. DOI: 10.1186/s12933-021-01408-1
  6. Park JJ. Epidemiology, pathophysiology, diagnosis and treatment of heart failure in diabetes. Diabetes & Metab J. 2021;45(2):146–57. DOI: 10.4093/dmj.2020.0282
  7. Castiglione V, Aimo A, Vergaro G, Saccaro L, Passino C, Emdin M. Biomarkers for the diagnosis and management of heart failure. Heart Fail Rev. 2022;27:625–43. DOI: 10.1007/s10741-021-10105-w
  8. Pop-Busui R, Januzzi JL, Bruemmer D, Butalia S, Green JB, Horton WB, et al. Heart failure: An underappreciated complication of diabetes. A consensus report of the American Diabetes Association. Diabetes Care. 2022;45(7):1670–90. DOI: 10.2337/dci22-0014
  9. Heidenreich PA, Bozkurt B, Aguilar D, Allen LA, Byun JJ, Colvin MM, et al. 2022 AHA/ACC/HFSA guideline for the management of heart failure: Executive summary: A report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines. Circulation. 2022;145(18):e876–94. DOI: 10.1161/CIR.0000000000001062
  10. Maddox TM, Januzzi Jr JL., Allen LA, Breathett K, Brouse S, Butler J, et al. 2024 ACC expert consensus decision pathway for treatment of heart failure with reduced ejection fraction: A report of the American College of Cardiology Solution Set Oversight Committee. J Am Coll Cardiol. 2024;83(15):1444–88. DOI: 10.1016/j.jacc.2023.12.024
  11. Centers for Disease Control and Prevention. Heart disease [Internet] [cited 2025 July 10]. Available from: https://www.cdc.gov/nchs/fastats/heart-disease.htm
  12. Centers for Disease Control and Prevention. Health, United States [Internet] [cited 2025 July 10]. Available from: https://www.cdc.gov/nchs/hus/data-finder.htm?&subject=Heart%20disease
  13. Martin SS, Aday AW, Almarzooq ZI, Anderson CA, Arora P, Avery CL, et al. 2024 heart disease and stroke statistics: A report of US and global data from the American Heart Association. Circulation. 2024;149(8):e526–621. DOI: 10.1161/CIR.0000000000001209
  14. Kleindorfer DO, Towfighi A, Chaturvedi S, Cockroft KM, Gutierrez J, Lombardi-Hill D, et al. 2021 Guideline for the prevention of stroke in patients with stroke and transient ischemic attack. Stroke. 2021;52(7):e364–467. DOI: 10.1161/STR.0000000000000375
  15. Akbulgic O, Karimova D, Berzhanova G, Saparova M. Health policy implications for cardiovascular disease, type 2 diabetes mellitus, and stroke in Central Asia: A decadal forecast of their impact on women of reproductive age. Front Public Health. 2024;12:1456187. DOI: 10.3389/fpubh.2024.1456187
  16. Kulbayeva S, Seiduanova L, Berdesheva G, Suleimenova R, Sadykova A, Yerdenova M. Cardiovascular diseases increased among the rural and urban population of the northern regions of the Republic of Kazakhstan during COVID-19: A descriptive study with forecasting. Rev Clin Med. 2024;25(3):100. DOI: 10.31083/j.rcm2503100
  17. Dolgin M. Nomenclature and criteria for diagnosis of diseases of the heart and great vessels (9th ed.). Boston: Brown and Company; 1994.
  18. Nakamura K, Miyoshi T, Yoshida M, Akagi S, Saito Y, Ejiri K, et al. Pathophysiology and treatment of diabetic cardiomyopathy and heart failure in patients with diabetes mellitus. Int J Mol Sci. 2022;23(7):3587. DOI: 10.3390/ijms23073587
  19. Ma CX, Ma XN, Guan CH, Li YD, Mauricio D, Fu SB. Cardiovascular disease in type 2 diabetes mellitus: Progress toward personalized management. Cardiovasc Diabetol. 2022;21(1):74. DOI: 10.1186/s12933-022-01516-6
  20. Groenewegen A, Rutten FH, Mosterd A, Hoes AW. Epidemiology of heart failure. Eur J Heart Fail. 2022;22(8):1342–56. DOI: 10.1002/ejhf.1858
  21. Zareini B, Blanche P, D’Souza M, Elmegaard Malik M, Nørgaard CH, Selmer C, et al. Type 2 diabetes mellitus and impact of heart failure on prognosis compared to other cardiovascular diseases: A nationwide study. Circulation. 2020;13(7):e006260. DOI: 10.1161/CIRCOUTCOMES.119.006260
  22. Nazir S, Minhas AM, Kamat IS, Ariss RW, Moukarbel GV, Gomez JC, et al. Patient characteristics and outcomes of type 2 myocardial infarction during heart failure hospitalizations in the United States. Am J Med. 2021;134(11):1371–9. DOI: 10.1016/j.amjmed.2021.05.022
  23. Ianos RD, Iancu M, Pop C, Lucaciu RL, Hangan AC, Rahaian R, et al. Predictive value of NT-proBNP, FGF21, Galectin-3 and copeptin in advanced heart failure in patients with preserved and mildly reduced ejection fraction and type 2 diabetes mellitus. Med. 2024;60(11):1841. DOI: 10.3390/medicina60111841
  24. Serebrennikova DA. Indicators of carbohydrate and lipid metabolism disorders in patients with type 2 diabetes and prediabetes in the context of cardiovascular events. [Master dissertation]. Astana: Astana Medical University JSC; 2019.
  25. Zhang S, Han Y, Xu D. Chinese guidelines for the diagnosis and treatment of heart failure 2024. Cardiol Discov. 2025;5(1):1–38. DOI: 10.1097/CD9.0000000000000146
  26. Wong CW, Tafuro J, Azam Z, Satchithananda D, Duckett S, Barker D, et al. Misdiagnosis of heart failure: A systematic review of the literature. J Card Fail. 2021;27(9):925–33. DOI: 10.1016/j.cardfail.2021.05.014
  27. Akasaka H, Sugimoto K, Shintani A, Taniuchi S, Yamamoto K, Iwakura K, et al. Effects of ipragliflozin on left ventricular diastolic function in patients with type 2 diabetes and heart failure with preserved ejection fraction: The EXCEED randomized controlled multicenter study. Geriatrics Gerontol Int. 2022;22(4):298–304. DOI: 10.1111/ggi.14363
  28. American Diabetes Association Professional Practice Committee. Cardiovascular disease and risk management: Standards of care in diabetes – 2024. Diabetes Care. 2024;47(1):S179–218. DOI: 10.2337/dc24-S010
  29. Yasmin F, Shah SM, Naeem A, Shujauddin SM, Jabeen A, Kazmi S, et al. Artificial intelligence in the diagnosis and detection of heart failure: The past, present, and future. Rev Cardiovasc Med. 2021;22(4):1095–113. DOI: 10.31083/j.rcm2204121
  30. Bloomgarden Z, Handelsman Y. Management and prevention of cardiovascular disease for type 2 diabetes: Integrating the diabetes management recommendations of AACE, ADA, EASD, AHA, ACC, and ESC. Am J Prev Cardiol. 2020;1:100007. DOI: 10.1016/j.ajpc.2020.100007
  31. Indrakumari R, Poongodi T, Jena SR. Heart disease prediction using exploratory data analysis. Proc Comput Sci. 2020;173:130–9. DOI: 10.1016/j.procs.2020.06.017
  32. Bauersachs J. Heart failure drug treatment: the fantastic four. Eur Heart J. 2021;42(6):681–3. DOI: 10.1093/eurheartj/ehaa1012
  33. Bozkurt B. Contemporary pharmacological treatment and management of heart failure. Nat Rev Cardiol. 2024;21(8):545–55. DOI: 10.1038/s41569-024-00997-0
  34. Jarjour M, Henri C., de Denus S, Fortier A, Bouabdallaoui N, Nigam A, et al. Care gaps in adherence to heart failure guidelines: Clinical inertia or physiological limitations? Heart Fail. 2020;8(9):725–38. DOI: 10.1016/j.jchf.2020.04.019
  35. Cosentino F, Cannon CP, Cherney DZ, Masiukiewicz U, Pratley R, Dagogo-Jack S, et al. Efficacy of ertugliflozin on heart failure–related events in patients with type 2 diabetes mellitus and established atherosclerotic cardiovascular disease: Results of the VERTIS CV Trial. Circulation. 2020;142(23):2205–15. DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.120.050255
  36. Nelson AJ, Ardissino M, Haynes K, Shambhu S, Eapen ZJ, McGuire DK, et al. Gaps in evidence‐based therapy use in insured patients in the united states with type 2 diabetes mellitus and atherosclerotic cardiovascular disease. J Am Heart Assoc. 2021;10(2):e016835. DOI: 10.1161/JAHA.120.016835
  37. Sciacqua A, Succurro E, Armentaro G, Miceli S, Pastori D, Rengo G, et al. Pharmacological treatment of type 2 diabetes in elderly patients with heart failure: Randomized trials and beyond. Heart Fail Rev. 2021;28:667–81. DOI: 10.1007/s10741-021-10182-x

Цитаталоо

APA
Bashirov, A. (2025). Modern approaches to the diagnosis and treatment of heart failure in patients with type 2 diabetes mellitus. Journal of Osh State University. Medicine, 4(1), 8-20. https://doi.org/10.52754/16948645_2025_4(1)_8
Vancouver
Bashirov A. Modern approaches to the diagnosis and treatment of heart failure in patients with type 2 diabetes mellitus. J Osh State Univ Med. 2025;4(1):8–20. doi:10.52754/16948645_2025_4(1)_8