Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы. Медицина
Ош мамлекеттик университетинин Жарчысы. Медицина
e-ISSN 1694-8831
DOI: 10.52754/16948831
Макала тапшыруу

Макала

Макаланы жүктөө

Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусундагы эркектердин тукумсуздугунун факторлору жана патогенетикалык механизмдери

Шухрат Мирзокулов, Дилшод Мирзакулов, Акылбек Нурбулатов, Имарбек Амиралиев, Абдасбек Эшбаев, Нурзада Касымбаева

Кабыл алынган убакыт 05.03.2025, Түзөтүлгөн 07.05.2025, Кабыл алынган 16.06.2025

Аннотация

Эркектердин тукумсуздугу маанилүү медико-социалдык көйгөй бойдон калууда, ал эми анын себептик түзүлүшү жана патогенетикалык механизмдери боюнча аймактык маалыматтар жетишсиз. Кыргыз Республикасынын Жалал-Абад облусунда максаттуу диагностика жана алдын алуу боюнча далилдүү негизди жаңылоо зарыл. Бул изилдөөнүн максаты – комплекстүү клиникалык, лабораториялык жана инструменталдык текшерүүнүн негизинде эркектердеги баштапкы фертилдүүлүктүн бузулушунун этиологиялык түзүлүшүн жана ыктымал патогенетикалык механизмдерин аныктоо болгон. Изилдөөгө 20–38 жаштагы 110 эркек катышкан, алардын ичинен 60ы баштапкы тукумсуздук (анамнези ≥12 ай) менен, ал эми 50ү саламат эркектер болуп, көзөмөл тобун түзгөн. Клиникалык кароо, лабораториялык жана гормоналдык анализдер, спермограмма, микробиологиялык жана серологиялык инфекцияларды аныктоо, ошондой эле заара-жыныс системасынын ультраүндүү изилдөөсү жүргүзүлгөн. Башкы себептердин көпчүлүгүн заара-жыныс системасынын инфекциялык-сезгенүү оорулары түздү: 60 текшерилген эркектин арасында өнөкөт уретрит көпчүлүк бөлүгүндө аныкталган (тубаса эмес түрү – 23,3 %; спецификалык түрлөрү: трихомоноздук – 6,7 %, хламидиялык – 1,7 %, уреаплазмалык – 21,7 %, микоплазмалык – 18,3 %, гарднереллездук – 26,7 %); ультраүндүү изилдөө боюнча өнөкөт простатиттин белгилери 26,7 % учурларда байкалган. Микробиологиялык профилде стафилококтор менен грамтерс бактериялардын үстөмдүгү, аралаш флоранын көп кездешүүсү (46,7 %) жана заара-жыныс системасынын кандидозу (8,3 %) аныкталды. Цитомегаловируска серопозитивдүүлүк 31,7 %, ал эми жөнөкөй герпес вирусунун 1- жана 2-типтерине – 25,0 % түздү. Анатомиялык-функционалдык факторлор арасында варикоцеле (6,7 %), орхоэпидидимит (5,0 %), крипторхизм (1,7 %), уруктук жолдордун тосулушу (3,3 %) катталды; эндокриндик бузулуулар экинчи даражадагы гипогонадизм (5,0 %) менен көрсөтүлдү. Спермограммаларда азооспермия 8,3 % учурларда кездешип, негизинен экинчи даражадагы гипогонадизм же обструкция менен байланыштуу болгон. Айрым бейтаптарда системалык сезгенүү лейкоцитоз жана эритроциттердин чөгүү ылдамдыгынын жогорулашы аркылуу лабораториялык жактан тастыкталган, ал эми лейкоцитурия мезгил-мезгили менен байкалган. Алынган маалыматтар жыныстык жол менен жугуучу инфекцияларды, өнөкөт простатитти жана гормоналдык бузулууларды эрте аныктоо зарылдыгын көрсөтүп, аймактык деңгээлдеги баштапкы эркек фертилдүүлүгүнүн бузулушун диагностикалоо жолдорун жакшыртууга жана этиотроптук-патогенетикалык дарылоону жеке ыкма менен жүргүзүүгө мүмкүнчүлүк берет


Негизги сөздөр:

эркек фертилдүүлүгүнүн бузулуусу; репродуктивдик функция; заара-жыныс инфекциялары; хламидия; уреаплазма; микоплазма

https://doi.org/10.52754/16948645_2025_4(1)_72

Алуу булагы Том 4, № 1, 2025

Барактар 72-83

Колдонулган булактар Цитаталоо

Колдонулган булактар

  1. World Health Organization (WHO). 1 in 6 people globally affected by infertility: WHO [Internet]. 2023 April 4 [cited 2025 May 22]. Available from: https://www.who.int/news/item/04-04-2023-1-in-6-people-globally-affected-by-infertility
  2. Levine H, Jørgensen N, Martino-Andrade A, Mendiola J, Weksler-Derri D, Jolles M, et al. Temporal trends in sperm count: A systematic review and meta-regression analysis of samples collected globally in the 20th and 21st centuries. Hum Reprod Update. 2023;29(2):157–76. DOI: 10.1093/humupd/dmac035
  3. Fan SW, Zhang Z, Wang HR, Luo L, Xu B. Associations between tobacco inhalation and semen characteristics in infertile men. Front Endocrinol. 2024;15:1396793. DOI: 10.3389/fendo.2024.1396793
  4. Bahreiny SS, Bastani MN, Dabbagh MR, Ghorbani H, Aghaei M, Zahedian M, et al. Association between ambient particulate matter and semen parameters: A systematic review and meta-analysis. Middle East Fertil Soc J. 2024;29:2. DOI: 10.1186/s43043-023-00162-6
  5. Mínguez-Alarcón L, Gaskins AJ, Meeker JD, Braun JM, Chavarro JE. Endocrine-disrupting chemicals and male reproductive health. Fertil Steril. 2023;120(6):1138–49. DOI: 10.1016/j.fertnstert.2023.10.008
  6. Paira DA, Molina G, Tissera AD, Olivera C, Molina RI, Motrich RD. Results from a large cross-sectional study assessing Chlamydia trachomatis, Ureaplasma spp. and Mycoplasma hominis urogenital infections in patients with primary infertility. Sci Rep. 2021;11:13655. DOI: 10.1038/s41598-021-93318-1
  7. Khalafalla K, El Ansari W, Sengupta P, Majzoub A, Elbardisi H, Canguven O, et al. Are sexually transmitted infections associated with male infertility? A systematic review and in-depth evaluation of the evidence and mechanisms of action of 11 pathogens. Arab J Urol. 2023;21(4):216–32. DOI: 10.1080/2090598X.2023.2218566 
  8. Wan YY, Shi XY, Liu WJ, Bai S, Chen X, Li SY, et al. Associations of Ureaplasma urealyticum infection with male infertility and intrauterine insemination outcomes. Asian J Androl. 2024;27(2):219–24. DOI: 10.4103/aja202489
  9. Agarwal A, Cannarella R, Saleh R, Boitrelle F, Gül M, Toprak T, et al. Impact of varicocele repair on semen parameters in infertile men: A systematic review and meta-analysis. World J Mens Health. 2023;41(2):289–310. DOI: 10.5534/wjmh.220142
  10. Rosellen J, Dittmar F, Hauptmann A, Diemer T, Schuppe HC, Schagdarsurengin U, et al. Impaired semen quality in patients with chronic prostatitis. J Clin Med. 2024;13(10):2884. DOI: 10.3390/jcm13102884
  11. The Declaration of Helsinki [Internet]. [cited 2025 May 22]. Available from: https://www.wma.net/what-we-do/medical-ethics/declaration-of-helsinki/
  12. World Health Organization. WHO laboratory manual for the examination and processing of human semen. 6th ed. Geneva: World Health Organization; 2021.
  13. World Health Organization. WHO guidelines for the management of sexually transmitted infections. Geneva: World Health Organization; 2021.
  14. European Association of Urology. EAU guidelines on sexual and reproductive health (male infertility, varicocele, hypogonadism, erectile dysfunction). Arnhem: European Association of Urology; 2023. 256 P.
  15. European Association of Urology. EAU guidelines on urological infections. Arnhem: European Association of Urology; 2023. 102 P.
  16. Jou JM, Lewis SM, Briggs C, Lee SH, De La Salle B, McFadden S. ICSH review of the measurement of the erythrocyte sedimentation rate. Int J Lab Hematol. 2011;33(2):125–32. DOI: 10.1111/j.1751-553X.2011.01302.x
  17. Workowski KA, Bachmann LH, Chan PA, Johnston CM, Muzny CA, Schwebke JR, et al. Sexually transmitted infections treatment guidelines, 2021. MMWR Recomm Rep. 2021;70(4):1–187. DOI: 10.15585/mmwr.rr7004a1
  18. Clinical and Laboratory Standards Institute (CLSI). Performance standards for antimicrobial susceptibility testing; M100. 33rd ed. Wayne (PA): Clinical and Laboratory Standards Institute; 2023. 428 P.
  19. Winters BR, Walsh TJ. The epidemiology of male infertility. Urol Clin North Am. 2014;41(1):195–204. DOI: 10.1016/j.ucl.2013.08.006
  20. Gill K, Jakubik J, Kups M, Rosiak-Gill A, Kurzawa R, Kurpisz M, et al. The impact of sedentary work on sperm nuclear DNA integrity. Folia Histochem Cytobiol. 2019;57(1):15–22. DOI: 10.5603/fhc.a2019.0002
  21. Frølund M, Falk L, Ahrens P, Jensen JS. Detection of ureaplasmas and bacterial vaginosis associated bacteria and their association with non-gonococcal urethritis in men. PLoS ONE. 2019;14(4):e0214425. DOI: 10.1371/journal.pone.0214425
  22. Plummer EL, Ratten LK, Vodstrcil LA, Murray GL, Danielewski JA, Fairley CK, et al. The urethral microbiota of men with and without idiopathic urethritis. mBio. 2022;13(5):e02213-22. DOI: 10.1128/mbio.02213-22
  23. Cheng C, Chen X, Song Y, Wang S, Pan Y, Niu S, et al. Genital mycoplasma infection: A systematic review and meta-analysis. Reprod Health. 2023;20(1):136. DOI: 10.1186/s12978-023-01684-y
  24. Nassan FL, Chavarro JE, Tanrikut C. Diet and men’s fertility: Does diet affect sperm quality? Fertil Steril. 2018;110(4):570–7. DOI: 10.1016/j.fertnstert.2018.05.025
  25. Batiha O, Al-Deeb T, Al-zoubi E, Alsharu E. Impact of COVID-19 and other viruses on reproductive health. Andrologia. 2020;52(9):e13791. DOI: 10.1111/and.13791
  26. Xie Y, Mirzaei M, Kahrizi MS, Mohammadzade Shabestari A, Riahi SM, Farsimadan M, et al. SARS-CoV-2 effects on sperm parameters: A meta-analysis study. J Assist Reprod Genet. 2022;39(7):1555–63. DOI: 10.1007/s10815-022-02540-x
  27. Ma YC, Cheng C, Yuan C, Xiang LY, Wen J, Jin X. The effect of COVID-19 vaccines on sperm parameters: A systematic review and meta-analysis. Asian J Androl. 2023;25(4):468–73. DOI: 10.4103/aja2022100

Цитаталоо

APA
Mirzokulov, Sh., Mirzakulov, D., Nurbulatov, A., Amiraliev, I., Eshbaev, A., & Kasymbaeva, N. (2025). Factors and pathogenetic mechanisms of male infertility in the Jalal-Abad Region of the Kyrgyz Republic. Journal of Osh State University. Medicine, 4(1), 72-83. https://doi.org/10.52754/16948645_2025_4(1)_72
Vancouver
Mirzokulov Sh, Mirzakulov D, Nurbulatov A, Amiraliev I, Eshbaev A, Kasymbaeva N. Factors and pathogenetic mechanisms of male infertility in the Jalal-Abad Region of the Kyrgyz Republic. J Osh State Univ Med. 2025;4(1):72–83. doi:10.52754/16948645_2025_4(1)_72